A A A

Etiologia

Etiologia. Zapalenie mózgu i mięśnia sercowego wywołane jest wiru- sem EMC (encephalomyocarditis), który należy do grupy wirusów Picorna. Zawiera kwas rybonukleinowy i wielkość wiriona wynosi ok. 25 milimikronów. Jest on ściśle spowinowacony z wirusem Columbia SK i wirusem encephalomyelitis Mengo. Szczep EMC został wyizolo- wany po raz pierwszy w 1945 r. od małp. Większość zwierząt labora- toryjnych jest wrażliwa na zakażenie. Wirus ten łatwo rośnie na za- rodkach kurzych i w hodowli tkankowej. Wirus EMC jest wirusem ściśle neurotropowym, ma zdolność na- mnażania się i wywoływania zmian chorobowych w o.u.n. Ponadto wykazuje powinowactwo do mięśnia sercowego. Może być również przyczyną wirusowego limfocytarnego zapalenia opon mózgowo-rdze- niowych. Poza wirusem EMC wybitny tropizm do układu nerwowego i mięśnia sercowego wykazują wirusy Cozsackie B, typ 2, 3, 4 i 5. Wirusy Cozsackie są przyczyną zapalenia mózgu i mięśnia sercowego u nowo- rodków i młodych niemowląt, dorośli wykazują znacznie mniejszą wrażliwość. Patomechanizm powstawania zmian w o.u.n. i mięśniu sercowym po zakażeniu wirusem Cozsackie nie jest wyjaśniony. Wcho- dzą w rachubę dwa mechanizmy: 1) bezpośrednie działanie wirusa na wyżej wymienione komórki, 2) pośrednie działanie wirusa, które zapoczątkowuje reakcję immunologiczną. Obraz kliniczny. Zapalenie mózgu i mięśnia sercowego występuje u dzieci w różnym wieku, znacznie częściej chorują niemowlęta i małe dzieci. Rozpoczyna się ostro wysoką gorączką, biegunką, bólem brzu- cha, głowy, wymiotami, zaburzeniami świadomości i uogólnionymi drgawkami. Od początku objawom mózgowym towarzyszą objawy za- palenia mięśnia sercowego. Należą do nich: duszność, sinica, męczący kaszel, powiększenie sylwetki serca, objawy niewydolności krążenia. Tony serca stają się ciche i mało dźwięczne, przyspiesza się tętno, pojawia się rytm cwałowy, zjawia się szmer i rozdwojenie pierwszego tonu. Zapis ekg wykazuje cechy uszkodzenia mięśnia sercowego, za- burzenia przewodzenia, pobudliwości i rytmu. Odcinek ST ulega obni- żeniu, załamek T jest płaski i odwrócony, odcinek QT wydłużony. Objawy kliniczne cofają się wcześniej niż odchylenia w zapisie ekg. W niektórych przypadkach objawy zapalenia mięśnia sercowego wy- suwają się na plan pierwszy i doprowadzają do ciężkiej niewydol- ności układu krążenia. W innych dominują objawy zapalenia mózgu z współistniejącą tachykardią. Objawy mózgowe są podobne jak w en- terowirusowym zapaleniu. Obraz anatomopatologiczny. Zmiany w obrębie mózgu mają charakter rozlany, obejmują półkule i pień mózgu. Jest to proces zapalny z na- ciekami limfocytarnymi, wylewami krwawymi i zwyrodnieniem neu- ronów. W mięśniu sercowym występują również nacieki zapalne, ogniska zwyrodnienia i martwicy oraz zatarcie poprzecznego prążko- wania włókien mięśniowych. Badania laboratoryjne. Płyn mózgowo-rdzeniowy może nie wykazy- wać zmian, czasem stwierdza się podwyższony poziom białka. Wirus EMC i wirusy Cozsackie udaje się izolować z płynu mózgowo-rdzenio- wego, wymazu z gardła i kału. W surowicy krwi stwierdza się prze- ciwciała dające odczyn hemaglutynacji. Leczenia swoistego nie ma. Zapalenie mięśnia sercowego leczy się objawowo strofantyną lub preparatami naparstnicy, sterydami, tlenem.